सीधे मुख्य सामग्री पर जाएं

Mahapatra Narhari Bandijan Dohe महापात्र नरहरि बंदीजन के दोहे कुंडलियाँ छप्पय

 महापात्र नरहरि बंदीजन के दोहे

 नरहरि जप तप नेम व्रत सबु सबही ते होइ। 

प्रीति निबाहन एक रस, नहिं समरथ कलि कोइ॥ 


महापात्र नरहरि बंदीजन की कुंडलियाँ


सरवर नीर न पीवहीं महापात्र नरहरि बंदीजन

सरवर नीर न पीवहीं, स्वाति बूँद की आस। 

केहरि कबहुँ न तृन चरै, जो ब्रत करै पचास॥ 

जो ब्रत करै पचास, विपुल गज्जूह बिदारै। 

धन ह्वै गर्ब न करै, निधन नहिं दीन उचारै॥ 

‘नरहरि’ कुल क सुभाव, मिटै नहिं जब लग जीवै। 

बरु चातक मरि जाय, नीर सरवर नहिं पीवै॥ 


महापात्र नरहरि बंदीजन के छप्पय

 को सिखवत कुलवधू महापात्र नरहरि बंदीजन के छप्पय

को सिखवत कुलवधू, लाज गृह-काज रंग रति।.
हंसन को सिक्खवत, करन पय पान भिन्न गति॥.
सुज्जन को सिक्खवत, दान अरु शील सुलच्छन॥.
सिंहन को सिक्खवत, हनन गज कुंभ ततच्छन॥.
विधि रच्यो जानि ‘नरहरि’ निरखि कुल सुभाव को मिट्टवै।.
गुण धर्म अकब्बर साह सुन, को नर काको सिक्खवै॥.
ko sikhvat kulavdhuu, laaj griha-kaaj ra.ng rati।.
ha.nsan ko sikkhavat, karan pay paan bhinn gati||.
sujjan ko sikkhavat, daan aru shiil sulachchhan||.
si.nhan ko sikkhavat, hanan gaj ku.mbh tatachchhan||.
vidhi rachyo jaani ‘narahri’ nirkhi kul subhaav ko miTTavai।.
gu.n dharm akabbar saah sun, ko nar kaako sikkhavai||.
ko sikhvat kulavdhuu, laaj griha-kaaj ra.ng rati।.
ha.nsan ko sikkhavat, karan pay paan bhinn gati||.
sujjan ko sikkhavat, daan aru shiil sulachchhan||.
si.nhan ko sikkhavat, hanan gaj ku.mbh tatachchhan||.
vidhi rachyo jaani ‘narahri’ nirkhi kul subhaav ko miTTavai।.
gu.n dharm akabbar saah sun, ko nar kaako sikkhavai||.

 ज्ञानवान हठ करै महापात्र नरहरि बंदीजन के छप्पय

ज्ञानवान हठ करै, निधन परिवार बढावै।.
बँधुआ करै गुमान, धनी सेवक ह्वै धावै॥.
पंडित किरियाहीन, राँड दुरबुद्धि प्रमाने।.
धनी न समझे धर्म, नारि मरजाद न माने॥.
कुलवंत पुरुष कुल विधि तजै, बंधु न माने बंधु हित।.
संन्यास धारि धन संग्रहै, ये जग में मूरख विदित॥.
j~na.aanavaan haTh karai, nidhan parivaar baDhaavai।.
ba.ndhu.a karai gumaan, dhanii sevak hvai dhaavai||.
pa.nDit kiriyaahiin, raa.nD durbuddhi pramaane।.
dhanii n samjhe dharm, naari marjaad n maane||.
kulva.nt purush kul vidhi tajai, ba.ndhu n maane ba.ndhu hit।.
sa.nnyaas dhaari dhan sa.ngrahai, ye jag me.n muurakh vidit||.
j~na.aanavaan haTh karai, nidhan parivaar baDhaavai।.
ba.ndhu.a karai gumaan, dhanii sevak hvai dhaavai||.
pa.nDit kiriyaahiin, raa.nD durbuddhi pramaane।.
dhanii n samjhe dharm, naari marjaad n maane||.
kulva.nt purush kul vidhi tajai, ba.ndhu n maane ba.ndhu hit।.
sa.nnyaas dhaari dhan sa.ngrahai, ye jag me.n muurakh vidit||.

 नारि सो धिकु जेहिं पुरुष न रम्में महापात्र नरहरि बंदीजन के छप्पय

नारि सो धिकु जेहिं पुरुष न रम्में,.
पुरुष सो धिकु जीवन अपकारी।.
वचन सो धिकु जो बोलि पलट्टिय,.
दानि सो धिकु जो करकस भारी॥.
प्रभु सो धिकु जो कृत गुन मेटत,.
जथा सकति बोल्लत कहि गारी।.
नरु सो धिक्कु जीवन धिकु ‘नरहरि’.
जिन केवल हरि भक्ति विसारी॥.
naari so dhiku jehi.n purush n ramme.n,.
purush so dhiku jiivan apkaarii।.
vachan so dhiku jo boli palaTTiy,.
daani so dhiku jo karkas bhaarii||.
prabhu so dhiku jo krit gun meTat,.
jatha sakti bollat kahi gaarii।.
naru so dhikku jiivan dhiku ‘narahri’.
jin keval hari bhakti visaarii||.
naari so dhiku jehi.n purush n ramme.n,.
purush so dhiku jiivan apkaarii।.
vachan so dhiku jo boli palaTTiy,.
daani so dhiku jo karkas bhaarii||.
prabhu so dhiku jo krit gun meTat,.
jatha sakti bollat kahi gaarii।.
naru so dhikku jiivan dhiku ‘narahri’.
jin keval hari bhakti visaarii||.
 न कछु क्रिया बिन विप्र
महापात्र नरहरि बंदीजन
न कछु क्रिया बिन विप्र, न कछु कायर जिय छत्री।.
न कछु नीति बिन नृपति, न कछु अच्छर बिन मंत्री॥.
न कछु बाम बिन धाम, न कछु गथ बिन गरुआई।.
न कछु कपट को हेत, न कछु मुख आप बड़ाई॥.
न कछु दान सनमान बिन, न कछु सुभोजन जासु दिन।.
जन सुनो सकल ‘नरहरि’ कहत, न कछु जनम हरि-भगति बिन॥.
n kachhu kriya bin vipr, n kachhu kaayar jiy chhatrii।.
n kachhu niiti bin nripati, n kachhu achchhar bin ma.ntrii||.
n kachhu baam bin dhaam, n kachhu gath bin garu.aa.ii।.
n kachhu kapaT ko het, n kachhu mukh aap baDaa.ii||.
n kachhu daan sanmaan bin, n kachhu subhojan jaasu din।.
jan suno sakal ‘narahri’ kahat, n kachhu janam hari-bhagti bin||.
n kachhu kriya bin vipr, n kachhu kaayar jiy chhatrii।.
n kachhu niiti bin nripati, n kachhu achchhar bin ma.ntrii||.
n kachhu baam bin dhaam, n kachhu gath bin garu.aa.ii।.
n kachhu kapaT ko het, n kachhu mukh aap baDaa.ii||.
n kachhu daan sanmaan bin, n kachhu subhojan jaasu din।.
jan suno sakal ‘narahri’ kahat, n kachhu janam hari-bhagti bin||.

 सर सर हंस न होत महापात्र नरहरि बंदीजन के छप्पय

सर सर हंस न होत, बाजि गजराज न दर दर।.
तर तर सुफर न होत, नारि पतिव्रता न घर घर॥.
मन मन सुमति न होत, मलै गिर होत न बन बन।.
फन फन मनि नहिं होत, मुक्त जल होत न घन-घन॥.
रन रन सूर न होत हैं, जन जन होत न भक्ति हरि।.
नर सुनो सकल ‘नरहरि’ कहत, सब नर होत न एक सरि॥.
sar sar ha.ns n hot, baaji gajraaj n dar dar।.
tar tar suphar n hot, naari pativrata n ghar ghar||.
man man sumti n hot, malai gir hot n ban ban।.
phan phan mani nahi.n hot, mukt jal hot n ghan-ghan||.
ran ran suur n hot hai.n, jan jan hot n bhakti hari।.
nar suno sakal ‘narahri’ kahat, sab nar hot n ek sari||.
sar sar ha.ns n hot, baaji gajraaj n dar dar।.
tar tar suphar n hot, naari pativrata n ghar ghar||.
man man sumti n hot, malai gir hot n ban ban।.
phan phan mani nahi.n hot, mukt jal hot n ghan-ghan||.
ran ran suur n hot hai.n, jan jan hot n bhakti hari।.
nar suno sakal ‘narahri’ kahat, sab nar hot n ek sari||.
 बैर धनी निरधनी
महापात्र नरहरि बंदीजन
बैर धनी निरधनी, बैर कायर अरु सूरहिं।.
घृत मधुमाखी बैर, बैर निम्मूहिं कपूरहिं॥.
मूसे सर्पहिं बैर, बैर पावक अरु पानी।.
जरा जोबना बैर, बैर मूरख अरु ज्ञानी॥.
बड़ बैर मोर जिमि चंद मन, बिरहिन बैर बंसत सों।.
‘नरहरि’ सुकब्बि कब्बित किय, मंगन बैर अदत्त सों॥.
bair dhanii niradhnii, bair kaayar aru suurahi.n।.
ghrit madhumaakhii bair, bair nimmuuhi.n kapuurahi.n||.
muuse sarpahi.n bair, bair paavak aru paanii।.
jara jobana bair, bair muurakh aru j~na.aanii||.
baD bair mor jimi cha.nd man, birhin bair ba.nsat so.n।.
‘narahri’ sukabbi kabbit kiy, ma.ngan bair adatt so.n||.
bair dhanii niradhnii, bair kaayar aru suurahi.n।.
ghrit madhumaakhii bair, bair nimmuuhi.n kapuurahi.n||.
muuse sarpahi.n bair, bair paavak aru paanii।.
jara jobana bair, bair muurakh aru j~na.aanii||.
baD bair mor jimi cha.nd man, birhin bair ba.nsat so.n।.
‘narahri’ sukabbi kabbit kiy, ma.ngan bair adatt so.n||.

 शिथिल मूल दृढ़ करे महापात्र नरहरि बंदीजन के छप्पय

शिथिल मूल दृढ़ करे फूल तोरे जल सिंचै।.
ऊरध डार नवाय डार गहि ऊरध खिंचै॥.
जै मलीन मुरझाय तिन्हैं दै टेक सँभारै।.
कूड़ा कंटक गलित पत्र चुनि बाहर डारै॥.
लघु बृद्ध करै ‘नरहरि’ कहत बाग सँभारै फल भखै।.
माली समान नृप चतुर जो सो सम्पति विलसै अखै॥.
shithil muul driDh kare phuul tore jal si.nchai।.
uuradh Daar navaay Daar gahi uuradh khi.nchai||.
jai maliin murjhaay tinhai.n dai Tek sa.nbhaarai।.
kuuDa ka.nTak galit patr chuni baahar Daarai||.
laghu briddh karai ‘narahri’ kahat baag sa.nbhaarai phal bhakhai।.
maalii samaan nrip chatur jo so sampati vilsai akhai||.
shithil muul driDh kare phuul tore jal si.nchai।.
uuradh Daar navaay Daar gahi uuradh khi.nchai||.
jai maliin murjhaay tinhai.n dai Tek sa.nbhaarai।.
kuuDa ka.nTak galit patr chuni baahar Daarai||.
laghu briddh karai ‘narahri’ kahat baag sa.nbhaarai phal bhakhai।.
maalii samaan nrip chatur jo so sampati vilsai akhai||.

महापात्र नरहरि बंदीजन परिचय 

महापात्र नरहरि बंदीजन का जन्म संवत् 1562 में और मृत्यु संवत् 1667 में कही जाती है। महापात्र की उपाधि इन्हें अकबर के दरबार से मिली थी। ये 'असनी, फतेहपुर' के रहने वाले थे और अकबर के दरबार में इनका बहुत मान था। इन्होंने छप्पय और कवित्त कहे हैं।

Mahapatra Narhari Bandijan Dohe



टिप्पणियाँ

Popular

Rajasthani Lokgeet Lyrics in Hindi राजस्थानी लोकगीत लिरिक्स

 घूमर गीत राजस्थानी लोकगीत लिरिक्स हिंदी  ओ म्हारी घूमर छे नखराळी ऐ माँ घूमर रमवा म्हें जास्याँ ओ राजरी घूमर रमवा म्हें जास्याँ ओ म्हाने रमता ने काजळ टिकी लादयो ऐ माँ घूमर रमवा म्हें जास्याँ ओ राजरी घूमर रमवा म्हें जास्याँ ओ म्हाने रमता ने लाडूङो लादयो ऐ माँ घूमर रमवा म्हें जास्याँ ओ राजरी घूमर रमवा म्हें जास्याँ ओ म्हाने परदेशियाँ मत दीजो रे माँ घूमर रमवा म्हें जास्याँ ओ राजरी घूमर रमवा म्हें जास्याँ ओ म्हाने राठोडा रे घर भल दीजो ऐ माँ घूमर रमवा म्हें जास्याँ ओ राजरी घूमर रमवा म्हें जास्यां ओ म्हाने राठोडा री बोली प्यारी लागे ऐ माँ घूमर रमवा म्हें जास्याँ ओ राजरी घूमर रमवा म्हें जास्यां ओ म्हारी घूमर छे नखराळी ऐ माँ घूमर रमवा म्हें जास्याँ ... इण लहेरिये रा नौ सौ रुपया रोकड़ा सा राजस्थानी लोकगीत लिरिक्स हिंदी  इण लहेरिये रा नौ सौ रुपया रोकड़ा सा म्हाने ल्याईदो नी बादिला ढोला लहेरियो सा म्हाने ल्याईदो नी बाईसा रा बीरा लहेरियो सा म्हाने ल्याईदो ल्याईदो ल्याईदो ढोलालहेरियो सा म्हाने ल्याईदो नी बादिला ढोला लहेरियो सा म्हारा सुसराजी तो दिल्ली रा राजवी सा म्हारा सासूजी ...

कुमार विश्वास की कविताएँ | Kumar Vishwas Kavita – कोई दीवाना कहता है

कुमार विश्वास का जन्म 10 फ़रवरी (वसंत पंचमी), 1970 को पिअखुआ (ग़ाज़ियाबाद, उत्तर प्रदेश) में हुआ था। चार भाईयों और एक बहन में सबसे छोटे कुमार विश्वास ने अपनी प्रारम्भिक शिक्षा लाला गंगा सहाय स्कूल, पिलखुआ में प्राप्त की। उनके पिता डा चन्द्रपाल शर्मा आर एस एस डिग्री कालेज (चौधरी चरण सिंह विश्वविद्यालय, मेरठ से सम्बद्ध), पिलखुआ में प्रवक्ता रहे। उनकी माता श्रीमती रमा शर्मा गृहिणी हैं। राजपूताना रेजिमेंट इंटर कालेज से बारहवीं में उनके उत्तीर्ण होने के बाद उनके पिता उन्हें इंजीनियर (अभियंता) बनाना चाहते थे। डा कुमार विश्वास का मन मशीनों की पढाई में नहीं रमा, और उन्होंने बीच में ही वह पढाई छोड़ दी। साहित्य के क्षेत्र में आगे बढने के ख्याल से उन्होंने स्नातक और फिर हिन्दी साहित्य में स्नातकोत्तर किया, जिसमें उन्होंने स्वर्ण-पदक प्राप्त किया। तत्प्श्चात उन्होंने "कौरवी लोकगीतों में लोकचेतना" विषय पर पीएचडी प्राप्त किया। उनके इस शोध-कार्य को 2001 में पुरस्कृत भी किया गया। पुस्तकें प्रकाशित हुई हैं- 'इक पगली लड़की के बिन' (1996) और 'कोई दीवाना कहता है' (2007 और 2010 दो...

देशभक्ति कविताओं का कोश – भाग 3 | Deshbhakti Kavita Sangrah 3

 उठो धरा के अमर सपूतों -द्वारिका प्रसाद माहेश्वरी/देशभक्ति की कविता उठो, धरा के अमर सपूतों। पुन: नया निर्माण करो। जन-जन के जीवन में फिर से नव स्फूर्ति, नव प्राण भरो। नई प्रात है नई बात है नया किरन है, ज्योति नई। नई उमंगें, नई तरंगें नई आस है, साँस नई। युग-युग के मुरझे सुमनों में नई-नई मुस्कान भरो। उठो, धरा के अमर सपूतों। पुन: नया निर्माण करो।।1।। डाल-डाल पर बैठ विहग कुछ नए स्वरों में गाते हैं। गुन-गुन, गुन-गुन करते भौंरें मस्त उधर मँडराते हैं। नवयुग की नूतन वीणा में नया राग, नव गान भरो। उठो, धरा के अमर सपूतों। पुन: नया निर्माण करो।।2।। कली-कली खिल रही इधर वह फूल-फूल मुस्काया है। धरती माँ की आज हो रही नई सुनहरी काया है। नूतन मंगलमय ध्वनियों से गुँजित जग-उद्यान करो। उठो, धरा के अमर सपूतों। पुन: नया निर्माण करो।।3।। सरस्वती का पावन मंदिर शुभ संपत्ति तुम्हारी है। तुममें से हर बालक इसका रक्षक और पुजारी है। शत-शत दीपक जला ज्ञान के नवयुग का आह्वान करो। उठो, धरा के अमर सपूतों। पुन: नया निर्माण करो।।4।। -द्वारिका प्रसाद माहेश्वरी ऐ मेरे वतन के लोगों- प्रदीप/देशभक्ति कविता ऐ मेरे वतन के लोगो...

देशभक्ति कविताओं का कोश - भाग 2 | Deshbhakti Kavita Sangrah 2

 आज जीत की रात- गिरिजाकुमार माथुर/देशभक्ति कविता आज जीत की रात पहरुए! सावधान रहना खुले देश के द्वार अचल दीपक समान रहना २ प्रथम चरण है नये स्वर्ग का है मंज़िल का छोर इस जन-मंथन से उठ आई पहली रत्न-हिलोर अभी शेष है पूरी होना जीवन-मुक्ता-डोर क्यों कि नहीं मिट पाई दुख की विगत साँवली कोर ले युग की पतवार बने अंबुधि समान रहना। ३ विषम शृंखलाएँ टूटी हैं खुली समस्त दिशाएँ आज प्रभंजन बनकर चलतीं युग-बंदिनी हवाएँ प्रश्नचिह्न बन खड़ी हो गयीं यह सिमटी सीमाएँ आज पुराने सिंहासन की टूट रही प्रतिमाएँ उठता है तूफान, इंदु! तुम दीप्तिमान रहना। ४ ऊंची हुई मशाल हमारी आगे कठिन डगर है शत्रु हट गया, लेकिन उसकी छायाओं का डर है शोषण से है मृत समाज कमज़ोर हमारा घर है किन्तु आ रहा नई ज़िन्दगी यह विश्वास अमर है जन-गंगा में ज्वार, लहर तुम प्रवहमान रहना पहरुए! सावधान रहना।। गिरिजाकुमार माथुर   चिर प्रणम्य यह पुण्य अह्न जय गाओ सुरगण,- सुमित्रानंदन पंत/देशभक्ति कविता १५ अगस्त १९४७ चिर प्रणम्य यह पुण्य अह्न जय गाओ सुरगण, आज अवतरित हुई चेतना भू पर नूतन! नवभारत, फिर चीर युगों का तिमिर आवरण, तरुण अरुण-सा उदित हुआ परि...

बुन्देली गारी गीत लोकगीत लिरिक्स Bundeli Gali Geet Lokgeet Lyrics

 खोय देत हो जीवन बिना काम के भजन करो कछु राम के / बुन्देली लोकगीत  खोय देत हो जीवन बिना काम के, भजन करो कछु राम के। जी बिन देह जरा न रुकती, चाहो अन्त समय में मुक्ती ऐसी करो जतन से जुक्ती, ध्यान करियों सबेरे न तो शाम के। भजन... लख चौरासी भटकत आये, मानुष देह कठिन से पाये, फिर भी माने न समुझायें, गलती चक्कर में फंसे बिना राम के। भजन... ईश्वर मालिक से मुंह फेरे, दिल से नाम कभऊं न टेरे, वन के नारि कुटुम्ब के चेरे, कोरी ममता में फंसे इते आन के। भजन... छोड़ो मात पिता और भ्राता, जो हैं तीन लोक के दाता, करियो उन ईश्वर से नाता, क्षमा करिहें अपराध अपना जान के। भजन... गगा को मान बड़ा भारी / बुन्देली लोकगीत  गंगा को मान बड़ा भारी, चलो बहनों मुक्ती सुधारी। तारन के लाने सहज में न आई, तप करके भागीरथ निकारी। चलो दीदी.... गंगा की धार शम्भू रोकी जटन में भोला शिवत्रिपुरारी। चलो दीदी.... तीरथ व्रत ऐसे चारों तरफ हैं गंगा की महिमा है न्यारी। चलो दीदी.... जावे के लाने कछु अड़चन नैयां दिन भर चले मोटर गाड़ी। चलो दीदी.... गंगा जी जावें परम गति पावें मन में विश्वास करो भारी। चलो दीदी.... ग...